MZKiD logo

Muzeum Ziemi Kujawskiej i
Dobrzyńskiej we Włocławku

RELACJA Z PROMOCJI PUBLIKACJI “ŚWIAT DUCHOWEJ WYOBRAŹNI…”


Gdzie:
Muzeum Etnograficzne
Kiedy:
2022-10-14

14 października 2022 r. odbyła się promocja wydawnictwa autorstwa Krystyny Pawłowskiej pn. Świat duchowej wyobraźni. Dewocyjne obrazy pochodzenia fabrycznego w zbiorach etnograficznych Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.

Publikacja o charakterze albumowym omawia kolekcję wizerunków religijnych pochodzenia fabrycznego, gromadzonych w Dziale Etnograficznym włocławskiego muzeum na przestrzeni ostatniego półwiecza. Zaprezentowane z szerokim, interdyscyplinarnym komentarzem obrazy, do niedawna odgrywały istotną rolę w życiu religijnym mieszkańców Kujaw i ziemi dobrzyńskiej. Upublicznienie w formie obszernego wydawnictwa kolekcji, głównie grafiki dewocyjnej z przełomu XIX i XX w., popularnej, a więc reprezentatywnej dla obu wymienionych regionów, poszerza obszar badawczy zagadnień dotyczących ludowej kultury w jej duchowym, w tym przypadku religijnym aspekcie.
Układ publikacji z wyodrębnionymi rozdziałami odwzorowuje muzealny proces badawczy, czyli gromadzenie zabytków, ich naukowe opracowanie i udostępnianie zwiedzającym. W rozdziałach wstępnych zarysowane są dzieje muzealnej kolekcji, jak też omówione historyczne czynniki kształtowania się kanonów dewocyjnego obrazowania w tradycji Kościoła, co odwzorowuje ikonografia muzealnych zabytków.
Zasadniczą część publikacji poprzedzają archiwalne fotografie z lat 60. i 80. XX w. ilustrujące klimaty domowej ikonosfery (np. święte kąty, ołtarzyki domowe bogato zdobione), w której te wizerunki występowały.
Kolejne rozdziały poświęcone są omówieniu poszczególnych kultów występujących na drukowanych fabrycznych obrazach wraz z obszerną analizą etnograficzną, historyczną i artystyczną konkretnych muzealnych artefaktów. Biorąc pod uwagę ikonografię zgromadzonych w kolekcji przedstawień, prezentację rozpoczynają wizerunki maryjne, nawiązujące do polskiej pobożności ludowej, w której Maryja pełniła rolę wiodącą. Przegląd rozpoczyna analiza przedstawień narodowej ikony Jasnogórskiej Pani, koronowanej jako pierwszej w historii polskiego Kościoła, a dalej omówione są kolejne koronowane wizerunki, takie jak: Matka Boska Nieustającej Pomocy, Matka Boska Gidelska, Matka Boska Piekarska, Matka Boska Leżajska czy Matka Boska Tuchowska. Odrębne komentarze dotyczą przedstawień Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej, ukazanej także w objawieniach (wg św. Katarzyny Labouré, wg św. Bernadetty jako Madonna z Lourdes czy w objawieniach w Gietrzwałdzie). Drukowane wizerunki Marii przedstawiają ją także z Dzieciątkiem Jezus oraz jako opiekuńczą Matkę, np. Łaskawą czy Karmiącą.
Najliczniej reprezentowane w kolekcji symboliczne wizerunki ukazujące Najświętsze Serce Pana Jezusa i Niepokalane Serce Najświętszej Maryi Panny, występujące zazwyczaj w parach bliźniaczych (pendant), umieszczono w publikacji, w środkowej jej części, jako tematycznie łączące przedstawienia maryjne i chrystusowe. Kolejne rozdziały poświęcone są wizerunkom Chrystusa, Świętej Rodzinie oraz świętym patronom, do których kierowano modlitwy wstawiennicze.
Walorem obszernego 174-stronicowego wydawnictwa, bogato ilustrowanego (172 fotografie) jest upublicznienie blisko połowy obrazów fabrycznych z kolekcji liczącej ponad 270 zabytków. Wart podkreślenia jest fakt, że publikacja ukazuje wizerunki w ich nowych odsłonach na ekspozycjach stałych i czasowych. Merytoryczną wartością opracowania jest zamieszczony na końcu skrócony katalog wizerunków wg ikonografii dający pełny obraz całej kolekcji wraz z podstawowymi danymi dotyczącymi technik wykonania, wydawców, a także miejsca ich funkcjonowania w terenie.

Publikacja pojawi się w sprzedaży w listopadzie 2022 r.

 

Multimedia: