Jubileuszowa kolekcja opowieści. 40 lat Muzeum Etnograficznego we Włocławku.
W bieżącym roku włocławskie Muzeum Etnograficzne (oddział Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku) obchodzi 40. rocznicę powstania.
Mieszkańcom Włocławka zanana jest siedziba oddziału, obejmująca kompleks budynków przy Bulwarach im. Marszałka J. Piłsudskiego 6, z zabytkowym XIX-wiecznym spichlerzem zbożowym. 10 października 1986 r. o godz. 11.00 obiekt uroczyście oddano do użytku. Trzy kondygnacje zabytkowego budynku przeznaczono na ekspozycję stałą, a poddasze na magazyn zabytków etnograficznych. W nowo dobudowanej części zlokalizowano salę wystaw czasowych, salę audiowizualną, bibliotekę oraz pomieszczenia biurowe i pracownie. Pierwotnie budynek był siedzibą Działu Etnograficznego (wraz z Archiwum), Działu Oświatowego (obecnie Dział Edukacji i Promocji), Pracowni: konserwatorskiej, stolarskiej, plastycznej i fotograficznej. Od początku znajdował się w nim też Dział Budownictwa Ludowego, który wraz z Działem Etnograficznym stanowił merytoryczne zaplecze dla tworzonego wtedy Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce. Obecnie znajduje się tu także Pracownia Digitalizacji i Dokumentacji Audiowizualnej, a od niedawna Dział Archeologiczny.
Z okazji rocznicy przygotowana została wystawa czasowa pt. Jubileuszowa kolekcja opowieści. 40 lat Muzeum Etnograficznego we Włocławku. Tytułowe opowieści splatają się w trwającą cztery dekady historię etnograficznych zbiorów, muzealnych wydarzeń i inicjatyw (wystaw, prelekcji, spotkań, konferencji, prac terenowych), a przede wszystkim ludzi, bez których żadne z zamierzeń nie mogłyby się urzeczywistnić. Wystawa ukazuje tę wielowątkowość poprzez zabytki oraz archiwalne fotografie obudowane warstwą tekstową, zawierającą najcenniejsze informacje nt. działalności oddziału oraz podsumowującą minione lata.
Etnograficzne zbiory muzealne zazwyczaj cechuje wyjątkowa różnorodność, co jest odzwierciedleniem specyfiki tejże dyscypliny naukowej, badającej wielość kultur i społeczności. Zgodnie z profilem muzeum, głównym obszarem naszych zainteresowań etnograficznych były i są Kujawy oraz ziemia dobrzyńska, a artefakty z tych regionów stanowią rdzeń zbiorów. Na wystawie zaprezentowaliśmy zabytki w nieoczywisty sposób, zrywając z przyjętą w muzeach zasadą łączenia obiektów w grupy, zgodnie z systemem klasyfikacji stosowanym do ich porządkowania.
Wyodrębniliśmy każdy zabytek jako samodzielny, jednostkowy i unikatowy okaz. Prezentujemy je w układzie chronologicznym, odzwierciedlającym naturalne przyrastanie zbiorów. Z większą wnikliwością niż zazwyczaj przygotowaliśmy informacje o zabytkach, uwzględniając nie tylko datowanie i pochodzenie, ale też moment ich pojawienia się w naszych kolekcjach i numer inwentarzowy. Wybrane muzealia opatrzyliśmy lapidarnym komentarzem. Przyjęta koncepcja umożliwiła zestawienie przedmiotów o często kontrastującym przeznaczeniu, tworzywie, fakturze i rozmiarze. Zabytki „piękne” zestawiliśmy z tymi mniej okazałymi, uważanymi pierwotnie za pospolite wytwory rękodzieła lub przemysłu, lecz – z punktu widzenia etnografa muzealnika – często nie mniej cennymi, zgodnie z etnograficzną zasadą o niewartościującym postrzeganiu materialnych i niematerialnych wytworów ludzkich społeczności.
Ważnym aspektem wystawy jest jej walor edukacyjny i popularyzatorski w zakresie wiedzy o muzealnictwie i zabytkach, realizowany w niewielkim choć znaczącym zakresie, jakim jest etnografia. Idea ta jest nam szczególnie bliska, gdyż budując kolejne wystawy lub przygotowując publikacje, zazwyczaj nie znajdujemy przestrzeni by odsłonić nasze kuluarowe oblicze i opowiedzieć o sobie. Czyż może być ku temu lepsza sposobność niż jubileusz?
Miejsce prezentacji wystawy: Muzeum Etnograficzne, ul. Bulwary Marszałka J. Piłsudskiego 6
Scenariusz i komisariat: Dorota Kalinowska, Michał Kwiatkowski
Oprawa plastyczna: Magdalena Kolanowska
Czas trwania: 11.10.2026–28.02.2027 r.
Projekt afisza: Magdalena Kolanowska
