Monety niemieckie prezentowane w Muzeum Historii Włocławka
Od 22 września 2026 r. w Muzeum Historii Włocławka można oglądać niezwykłe znalezisko. Skarb 532 srebrnych monet obiegowych Rzeszy Niemieckiej z lat 1933-1939, odkryty w dniu 2 września b.r. podczas badań archeologicznych, prowadzonych w trakcie inwestycji na ul. Królewieckiej 12, na terenie działki 112, nr obręb 0450 Włocławek KM 45, w obrębie strefy ochrony archeologicznej Dzielnicy Starego Miasta Włocławek, wpisanej do rejestru zabytków pod nr A-1560 decyzją WKZ w Bydgoszczy z dn. 30.09.1957, stan. 6, AZP 47-48/6.
W skład zbioru wchodzi 271 monet o nominale 5 marek z wizerunkiem prezydenta Paula von Hindenburga na rewersie oraz 181 monet tego samego nominału z przedstawieniem fasady kościoła garnizonowego w Poczdamie. W znalezisku reprezentowane są też numizmaty dwumarkowe o wyobrażeniach rewersu tożsamych jak na monetach pięciomarkowych (76 szt. 2 marek z wizerunkiem Paula von Hindenburga i 3 szt. z przedstawieniem fasady kościoła w Poczdamie). Ponadto w zbiorze znajduje się jedna moneta okolicznościowa o nominale 2 marek z 1933 roku, która została wybita z okazji 450. rocznicy urodzin Marcina Lutra. Łącznie jest to kwota 2420 marek niemieckich (RM).
5 marek z wizerunkiem Paula von Hindenburga wybijano po jego śmierci w latach 1935–1939 w dwóch wariantach: w latach 1935–1936 na rewersie znajduje się orzeł pozbawiony insygniów, natomiast w wersji późniejszej, z lat 1936–1939 orzeł trzyma w szponach wieniec z liści dębu, wewnątrz którego znajduje się swastyka.
Monety pięciomarkowe z przedstawieniem na rewersie fasady kościoła garnizonowego w Poczdamie wybijano w latach 1934–1935 w dwóch wariantach: pierwszy (1934) charakteryzuje to, że na rewersie w poprzek wieży kościoła umieszczono datę „21 marca 1933”; drugi wariant (1934–1935) różni od pierwszego jedynie to, że tej daty nie posiada. Na rancie monet znajduje się napis: „Gemeinnutz geht vor Eigennutz”, który można przetłumaczyć jako „Dobro wspólne ponad własne”. To jedno z haseł narodowego socjalizmu. Kościół garnizonowy w Poczdamie był miejscem, w którym 21 marca 1933 roku odbył się tak zwany „Poczdamski Dzień”, czyli uroczystości związane z otwarciem nowego Reichstagu. Podczas tej ceremonii, kanclerz Adolf Hitler i prezydent Rzeszy Paul von Hindenburg uścisnęli sobie dłonie. Gest ten uważano za symboliczne porozumienie pomiędzy niemieckimi konserwatystami i zwolennikami narodowego socjalizmu.
Nazistowska propaganda wykorzystała wizerunek Paula von Hindenburga (1847–1934), niemieckiego prezydenta i męża stanu, jako symbol tradycji i autorytetu, który miał legitymizować nazistowski totalitaryzm. Monety te, zestawiając wizerunki Hindenburga z nazistowskimi symbolami, podkreślały ciągłość władzy i łączyły przeszłość Niemiec z teraźniejszością władzy III Rzeszy.
Monety wybijano stemplem zwykłym w milionowych nakładach w siedmiu mennicach: Berlin (A), Wiedeń (B), Monachium (D), Muldenhutten (E), Stuttgart (F), Karlsruhe (G) i Hamburg (J). Walory pięciomarkowe ważą 13,88 grama, mają średnicę 29 mm. Wybito je ze srebra o próbie 0,900 i każda zawiera 12,49 grama czystego srebra. Waga monet dwumarkowych wynosi 8 gramów, średnica 25 mm. Wybijano je ze srebra o próbie 0,625 i zawierają 5 gramów czystego kruszcu.
Siła nabywcza odkrytego skarbu na ówczesne czasy była znaczna. W latach 1933–1945 niemiecki robotnik zarabiał w granicach 120–200 marek miesięcznie. Urzędnik średniego szczebla mógł liczyć na wynagrodzenie od 200 do 350 RM, major w wojsku otrzymywał ponad 600 RM, natomiast pułkownik już około 1000 RM. W latach 30. XX w. w Niemczech chleb kosztował ok. 35–40 fenigów za kilogram, a taka sama ilość mięsa wieprzowego to koszt 1,50–2,50 RM. Volkswagena Garbusa (tani samochód dla ludu) planowano sprzedawać za 990 RM.
Skarb prezentowany będzie do 11 października 2026 r. Wstęp: 5 zł/os. Zapraszamy.
