Baba

#MuzeumWdomu – OBIEKT DNIA – Kamionkowa forma do pieczenia bab


gdzie: Muzeum Etnograficzne, kiedy:

Formy do pieczenia bab wykonane z kamionki, były najczęściej spotykanymi w wiejskich gospodarstwach na przełomie XIX i XX wieku. W okresie międzywojennym pojawiły się też blaszane o ozdobnych dnach, natomiast rzadkością były formy szklane.

Fot.1 (3)

Kamionkowe naczynia miały kształt misy o wysokich ściankach, rozchylonych ku górze. Dno przeważnie płaskie, przechodzące w środku w tzw. komin w kształcie zamkniętego stożka o gładkiej powierzchni. Ścianki form posiadały charakterystyczne, ukośne wgłębienia zwane karbami. Mimo, że były one trwalsze od glinianych, to jednak też ulegały niszczeniu, zwłaszcza pękaniu. Z pomocą przychodzili tzw. wędrowni druciarze. Postacie ich, wrosły na dobre w krajobraz dawnej wsi. Chodzili od chaty do chaty i oferowali swoje usługi. Odnawiali naczynia poprzez odrutowanie ścianek po zewnętrznej stronie, zespalając pęknięte miejsca. Uratowane w ten sposób formy, mogły jeszcze długo służyć gospodyniom.

[DK]

Przepisy na tradycyjną babkę

Fot.2 (4)

BABKA DROŻDŻOWA WIELKANOCNA I

Składniki: 10 dag drożdży, ½ szklanki cukru, 1 kg mąki pszennej, ½ l mleka, 7–8 żółtek, 1 całe jajko, 2 pełne łyżki masła, szczypta soli; wersja współczesna – aromat waniliowy, rodzynki.

Wykonanie: zarobić rozczyn drożdżowy — drożdże wymieszać z 1 łyżką cukru i ½ łyżki mąki, zalać 1 łyżką podgrzanego mleka, wymieszać i pozostawić w ciepłym miejscu do wyrośnięcia (powinien podwoić swoją objętość). W czasie wyrastania rozczynu, utrzeć żółtka i całe jajo ze szczyptą soli, resztą cukru i aromatem. Do utartej masy dołożyć resztę mąki przesianej przez sito oraz resztę mleka. Na koniec dodać wyrośnięty rozczyn i wielokrotnie wymieszać i pozostawić do wyrośnięcia, przykrywając ściereczką. Kiedy ciasto podwoi objętość dodać rodzynki oraz stopione masło. Ciasto wyrobić kopystką, czyli drewnianą łyżką i przełożyć do formy odpowiedniej dla baby, wysmarowanej tłuszczem. Formę napełnić do połowy, aby ciasto mogło ponownie wyrosnąć i wypełnić naczynie. Wstawić do piecyka nagrzanego do temp. 180ºC. Piec ok. 45 min. Współcześnie babę można posypać cukrem pudrem lub polukrować.

BABKA DROŻDŻOWA WIELKANOCNA II

Składniki: ½ kg mąki, 4 żółtka, 1 całe jajko, ½ szklanki cukru, 1 szklanka mleka, 4 dag drożdży, 15 dag masła, szczypta soli; wersja współczesna – cukier waniliowy, rodzynki, sparzone, obrane i drobno pokrojone migdały, skórka pomarańczowa.

Wykonanie: zarobić rozczyn z ciepłego mleka i drożdży (o gęstości śmietany). Żółtka, jajo i cukier dobrze ubić. Masło roztopić. Gdy rozczyn wyrośnie, dodać go do mąki, następnie ubite jajka, sól i dobrze wyrobić. Pod koniec wlać przestudzony tłuszcz, dołożyć bakalie, jeszcze raz dobrze wyrobić i pozostawić do wyrośnięcia. Formę do bab wysmarować tłuszczem, przełożyć ciasto i pozostawić jeszcze do rośnięcia. Przed włożeniem do piekarnika można posmarować roztrzepanym jajkiem. Piec ok. 1 godz., w temp. 180°C.

BABKA DROŻDŻOWA WIELKANOCNA III

Składniki: ½ l mleka, ½ kostki masła, ½ kostki margaryny, ½ kostki smalcu, 12 łyżek cukru 4 jajka, 4 żółtka, ok. 2 kg mąki pszennej, 20 dag drożdży; wersja współczesna – rodzynki, aromat

Wykonanie: mleko, tłuszcze i cukier rozgrzać w garnku. Drożdże rozprowadzić odrobiną cukru. W misce połączyć mąkę z zawartością rozgrzanego garnka, dodać jajka i zarobione drożdże. Po dokładnym wyrobieniu ciasto pozostawić do wyrośnięcia. Ponownie wyrobić, dodając rodzynki i aromat. Przełożyć do forem na baby i pozostawić do ponownego wyrośnięcia.