Obiekt

#MuzeumWdomu – OBIEKT DNIA – Chrystus przed Kajfaszem


gdzie: Zbiory Sztuki, kiedy:
 Mk 4853 S (1)

„Chrystus przed Kajfaszem”, ryt. Dirck Coornhert (1522-1590) w/g Maartena van Heemskercka (1498-1574), własność MZKiD

Rycina, która powstała w pracowni Dircka Coornherta według rysunku Maartena van Heemskercka, odbita została w Niderlandach w 1548 r. Płytę graficzną opracowano w technice miedziorytu i akwaforty. Odbitka znajdująca się w zbiorach Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej jest unikalnym przykładem pierwszego stanu kompozycji, którą w późniejszym czasie nieco zmieniono. Coornhert wprowadził poprawki w przedstawieniu Chrystusa modyfikując rysy twarzy na mniej przerysowane.
Sztych pochodzi z cyklu trzydziestu scen „Upadek i zbawienie człowieka”. Wielki badacz dzieł Heemskercka, Thomas Kerrich w swoim „A cathalogue of the Prints, which have been engraved after Martin Heemskerck” z 1829 r. wymienia wprawdzie tylko rycinę „Chrystus przed Annaszem” a wspomniany zespół grafik zamyka jedynie w dwudziestu czterech planszach. Scena sądu nad Chrystusem została jednak ujęta w dwóch wariantach, zarówno w obliczu Annasza jak i Kajfasza i znalazła się w wydaniu z 1548 oraz 1568 r. Późniejsza wersja już ze zmienionym wizerunkiem Jezusa. Według wspomnianego cyklu powstał jeszcze zespół pomniejszonych rycin, które posłużyły jako ilustracje holenderskiej edycji Pisma Świętego wydanego po 1568 r. Rysunki i szkice wykonane przez holenderskiego mistrza Heemskercka, które posłużyły za podstawę dla rycin Coornherta zachowały się w zbiorach Statens Museum for Kunst w Kopenhadze.
Scena jest ilustracją wersetów Ewangelii św. Mateusza (Mt 26,57-68). Pojmany w Ogrójcu Chrystus został przyprowadzony przed najwyższego kapłana, Kajfasza. Próbując znaleźć dowody przeciwko Jezusowi, oskarżono go o bluźnierstwo. Kajfasz demonstracyjnie rozdarł swoje szaty i Wysoka Rada orzekła, iż Galilejczyk winien jest śmierci. Grafika przedstawia Jezusa brutalnie wprowadzanego przed trybunał żydowski do pałacu arcykapłana na przesłuchanie. Skrępowanemu i wleczonemu przez oprawców za włosy, popychanego kopniakami i przynaglanemu biciem Oskarżonemu przygląda się zasiadający na tronie najwyższy kapłan w otoczeniu Sanhedrynu.
Na przedstawieniu bardzo wyraźnie zarysowują się manierystyczne cechy dzieła Heemskercka. Widoczne jest to przede wszystkim w strojach postaci, elementach zbroi z małymi maskami lwów oraz hełmów zdobionych maszkaronami i łuskami. Także dynamika postaci na kompozycji, silne skręty ciał strażników oraz wręcz karykaturalnie wykręcona w bólu twarz Chrystusa świadczą o tendencji do przejścia ze zrównoważonego rysunku renesansowego w stronę teatralnego ruchu barokowych dzieł.

Adam Zapora

link do katalogu online