Mc

#MuzeumWdomu – OBIEKT DNIA – Odznaka organizacyjna


gdzie: Muzeum Historii Włocławka, kiedy:

Odznaka organizacyjna Chrześcijańskiego Towarzystwa Rzemieślników i Przemysłowców Polskich we Włocławku. Emaliowana, wykonana po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, być może ok. 1922 r. W trakcie funkcjonowania Chrześcijańscy Rzemieślnicy wytworzyli przynajmniej kilka odznak, dziś stanowiących cenne i poszukiwane pamiątki falerystyczne, będące dowodem działalności włocławskich organizacji.

Fot. 1

  Fot. 2

[Fot. 1] Odznaka Chrześcijańskiego Towarzystwa Rzemieślników i Przemysłowców Polskich we Włocławku

[Fot. 2] Odznaka Towarzystwa, po 1920 r.

Kilka słów o Chrześcijańskim Towarzystwie Rzemieślników i Przemysłowców Polskich we Włocławku.

Wydarzenia rewolucji 1905–07 zmusiły władze Cesarstwa Rosyjskiego do liberalizacji polityki społecznej. W marcu 1906 r. wprowadzono tymczasowe przepisy dla stowarzyszeń, które umożliwiały powstanie bądź legalizację organizacji społecznych, związków i instytucji oświatowych, zawodowych, naukowych i artystycznych. Zmiany te wpłynęły na aktywizację życia społecznego i politycznego oraz pozwoliły na jawny i dynamiczny rozwój istniejących, nielegalnych dotychczas stowarzyszeń. Przykładem takiej organizacji, funkcjonującej w sposób konspiracyjny na terenie Włocławka, który pod koniec XIX w. był znaczącym w regionie ośrodkiem przemysłowym i handlowym o silnie rozwiniętym rzemiośle, było późniejsze „Chrześcijańskie Towarzystwo Rzemieślników i Przemysłowców Polskich pod wezwaniem św. Józefa”, którego początki sięgają 1901 r. W tym właśnie roku grupa miejscowych rzemieślników w osobach Antoniego Piaseckiego, Wacława Wernera, Zielińskiego, Micińskiego, Lindego i Strzębkowskiego postanowiła zawiązać zrzeszenie rzemieślników i drobnych przemysłowców o charakterze ściśle fachowym, mające na celu ochronę interesów skupionych w nim członków oraz rozwijanie pracy kulturalno-oświatowej. Osobą, która jednoczyła, wspierała i zachęcała środowisko rzemieślników i robotników włocławskich do działania był ksiądz Józef Mańkiewicz. W dniu 19 marca 1905 r. w lokalu klubowym Włocławskiego Towarzystwa Wioślarskiego przy ulicy Tumskiej, zwołane zostało pierwsze walne zebranie, w trakcie którego wyłoniono zarząd z prezesem Wincentym Bojańczykiem przemysłowcem, właścicielem browaru, osobą dobrze znaną w regionie. W jego skład weszli: ks. Józef Mańkiewicz, ks. Roman Kossowski, Miciński, Moszczyński, Baurski, Zieliński, Wiśniewski i Piotr Piasecki. Do ostatecznego zredagowania ustawy Towarzystwa zobowiązał się adwokat włocławski Bolesław Domaszewicz. Została ona złożona wraz z wnioskiem o rejestrację „Chrześcijańskiego Towarzystwa Rzemieślników i Przemysłowców Polskich pod wezwaniem św. Józefa we Włocławku” u władz rosyjskich 12 listopada 1905 r. Do zadań, jakie stawiało sobie Towarzystwo należały: obrona i szerzenie religijności i dobrych obyczajów w ścisłym związku z Kościołem katolickim, podnoszenie wiedzy ogólnej i uzupełnianie wiadomości potrzebnych w wykonywanych zawodach, popieranie materialnych interesów stanu rzemieślniczego oraz wzajemna pomoc osób zrzeszonych, a także utrzymywanie koleżeńskich stosunków i wspólne organizowanie czasu wolnego. Działacze dzielili się na czynnych i honorowych. Tym pierwszym mógł zostać każdy rzemieślnik wyznania chrześcijańskiego, co do którego nie było zastrzeżeń odnośnie niemoralnego postępowania. Kształcenie oraz praca organizacyjna osób zrzeszonych w Chrześcijańskim Towarzystwie Rzemieślników i Przemysłowców Polskich we Włocławku odbywała się w wydziałach zawodowych, niekiedy nazywanymi agendami, skupiających przedstawicieli poszczególnych branż. Każdy wstępujący stawał się automatycznie członkiem odpowiedniego wydziału. Rola ich polegała na podnoszeniu wiedzy w danym zawodzie poprzez wykłady, referaty, dyskusje, jak również poprzez wymianę doświadczeń i pomoc mniej obeznanym rzemieślnikom. Kolejnym zadaniem władz wydziałów było bieżące informowanie zainteresowanych o stanie prawnym i zmianach w nim zachodzących, dotyczących danego zawodu. Z chwilą zarejestrowania i tym samym umożliwienia działalności legalnej następuje dynamiczny rozwój Towarzystwa. Rzemieślnicy i przemysłowcy włocławscy chętnie wstępowali i uczestniczyli w jego pracach. Pod koniec 1905 roku liczba członków sięgnęła już 150 osób. Lata poprzedzające wybuch I wojny światowej zapisały się w dziejach Chrześcijańskiego Towarzystwa Rzemieślników i Przemysłowców Polskich jako okres intensywnej działalności wśród społeczności rzemieślniczej Włocławka. W tym czasie funkcje prezesów pełnili, od 1910 r. Antoni Milewicz, a następnie od 1914 r. Józef Mokrzycki. Po 1918 r. Chrześcijańskie Towarzystwo Rzemieślników i Przemysłowców aktywnie uczestniczy w życiu politycznym i społecznym miasta, jak również włącza się w pracę mającą na celu poprawę położenia rzemiosła polskiego. Towarzystwo w odrodzonej Polsce kładło nacisk na organizację przedsięwzięć służących poprawie położenia oraz ułatwieniu działalności zawodowej zrzeszonych członków. W tym celu została założona hurtownia opałowa, która umożliwiła nabywanie rzemieślnikom opału po niższych cenach. Powołano również do życia spółkę-kooperatywę spożywczą, która zaopatrywała zrzeszone osoby w produkty spożywcze, jak również artykuły pierwszej potrzeby. W tym celu przyłącza się do Chrześcijańskiego Towarzystwa Rzemieślników Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w Warszawie, biorąc aktywny udział poprzez swych członków w zjazdach i pracach tej organizacji.

Fot. 3.

[Fot. 3] Fotografia członków Towarzystwa, 1921 r. Obchody 130 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja we Włocławku na Zielonym Rynku, w oddali widoczny mur – ogrodzenie cmentarza.

Do towarzystwa należało wielu zasłużonych włocławian, m.in. późniejszy poseł Ignacy Postolski z zawodu monter elektrotechnik. Pracował w Fabryce Cykorii Ferdynanda Bohma, od początku członek Stowarzyszenia Chrześcijańskich Rzemieślników i Przemysłowców Polskich, ławnik sądu pokoju, od 1907 sekretarz, a następnie prezes Związku Katolickiego, po 1918 r. członek zarządu Związku Spożywców „Społem”, prezes Stowarzyszenia Spożywczego Robotników Fabryki Cykorii Ferdynanda Bohma istniejącego przynajmniej od 1909 r. W Sejmie Ustawodawczym wchodził w skład Narodowego Koła Robotniczego (gospodarz w prezydium, skarbnik), pracował w komisjach: aprowizacyjnej, spółdzielczej i wodnej.

[MC]