Brzozowski, Durkiewicz, Kozłowski…


gdzie: Gmach Główny - kiedy: wystawa stała

W Muzeum Etnograficznym od 10 września czynna jest wystawa „Brzozowski, Durkiewicz, Kozłowski. Kujawscy kontynuatorzy”. Ekspozycja przygotowana została ze zbiorów: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, Muzeum Etnograficznego im. M. Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu oraz kolekcji prywatnych autorów.

Wystawa jest kolejną propozycją szerszej prezentacji dokonań artystycznych znanych twórców ludowych działających na Kujawach – Krystiana Brzozowskiego – rzeźbiarza z Włocławka, Jan Durkiewicza – rzeźbiarza i malarza z Wołuszewa pod Ciechocinkiem i Edwarda Kozłowskiego – rzeźbiarza z Otłoczyna pod Aleksandrowem Kujawskim. Wszyscy wymienieni artyści wyrastali w środowisku wiejskim, dlatego w swojej twórczości świadomie odwołują się do skarbnicy ludowej tradycji.

Krystian Brzozowski (ur. 1933 r. w Zabostowie Dużym) pochodzi z Łowickiego, lecz w 1970 roku związał się zawodowo z włocławskimi „Azotami” i do dziś mieszka i tworzy we Włocławku. Pochodzi z rodziny, w której pielęgnowano tradycje łowickiej sztuki i zdobnictwa ludowego – wuj Stanisław rzeźbił zarówno świątki, jak też zabawki i figurki w ludowych strojach, matka haftowała, wykonywała bibułkowe kwiaty, słomiane „pająki” i charakterystyczne dla tego regionu wycinanki. Gdy Krystian dorastał, tradycje rzeźby kontynuował jego starszy brat Julian, nieżyjący już znakomity twórca ludowy, który w Sromowie pod Łowiczem stworzył unikatowe Muzeum Ludowe Rodziny Brzozowskich. Pierwsze rzeźby Krystiana trafiały do tego muzeum. Od 1990 roku Krystian Brzozowski cały swój wolny czas poświęca rzeźbie. Początkowo były to ptaszki, różne „ludziki”, którymi wypełniał swój jednorodzinny domek i jego otoczenie na włocławskim Zawiślu. Z czasem zaczął tworzyć rzeźby figuralne i płaskorzeźby o tematyce sakralnej i świeckiej. W przedstawieniach sakralnych sporo miejsca poświęcił tematyce maryjnej i chrystusowej. Pośród jego prac pojawia się często wizerunek Matki Boskiej Skępskiej charakterystyczny dla sztuki ludowej Kujaw, ale też Chrystus Frasobliwy, czy Modlący się w Ogrójcu, są też różni święci i błogosławieni. Poza tradycyjną tematyką sakralną w twórczości rzeźbiarza silnie akcentowane są sprawy historyczne i patriotyczne, także odnoszące się do najnowszych dziejów kraju. W jego rzeźbach nie brakuje akcentów symbolicznych i alegorycznych, wreszcie aluzji do przemijających wartości dawnego życia. Zwłaszcza te ostatnie prace ukazują artystę nie tylko pielęgnującego tradycje dawnej rzeźby, lecz też wrażliwego na problemy współczesnego świata. Prace zgromadzone na włocławskiej wystawie prezentują niemal wszystkie tematyczne fascynacje Krystiana Brzozowskiego, poza cyklem historycznym, eksponowanym w całości w Muzeum Ludowym Rodziny Brzozowskich w Sromowie. Rzeźbiarz jest laureatem konkursów sztuki ludowej ogłaszanych przez muzeum w Inowrocławiu.

Prace autorstwa Krystiana Brzozowskiego

Jan Durkiewicz (ur. 1941 r. w Zielęcinie) pochodzi z Wielkopolski, lecz od 1973 roku mieszka i tworzy w Wołuszewie. Od młodości przejawiał duże zdolności plastyczne i marzył o studiach artystycznych, lecz kłopoty zdrowotne uniemożliwiły ten zamiar. Pozostał na wsi, uprawiając ziemię. Zapamiętane obrazy dawnego wiejskiego życia i zasłyszane opowieści przenosił później na płótno lub rzeźbił w drewnie. Zaczynał w dzieciństwie struganiem ptaszków, fujarek i zabawek, lecz prawdziwa twórczość zrodziła się na Kujawach. Uporem i pracowitością poznał tajniki warsztatu rzeźbiarskiego, a zwłaszcza malarskiego. Choć na równi uprawia obie te dyscypliny, jednak rzeźbienie daje mu znacznie więcej satysfakcji. Od 1977 roku stale współpracuje z muzeum włocławskim, które posiada największą kolekcję jego prac. W rzeźbie sporo miejsca poświęca tematyce sakralnej, zwłaszcza chrystusowej i maryjnej, ale przede wszystkim lubi przedstawiać świętych, zwłaszcza patronów – orędowników od różnych spraw, czczonych przez lud (św. Mikołaj, św. Wawrzyniec, św. Franciszek, św. Jan Nepomucen, św. Florian). Dawną wieś przedstawia w klimatach codziennego życia (kopanie ziemniaków, wyrabianie masła) lub w barwności zwyczajów, które pamięta z młodości (herody, dyngus). Nieobca mu jest w rzeźbie tematyka biblijna (Adam i Ewa w raju) i starotestamentowa (Mojżesz). Jako malarz znany jest jako autor pejzaży i kopii, zwłaszcza na podstawie płócien Jerzego Kossaka. W malarstwie nieprofesjonalnym świadomie nawiązuje do stylu ludowego.
Jan Durkiewicz jest laureatem wielu regionalnych konkursów na sztukę ludową (Włocławek, Inowrocław), uczestniczył też w konkursach ogólnopolskich.

 

 

Prace autorstwa Jana Durkiewicza

Edward Kozłowski (ur. 1938 r. w Aleksandrowie Kujawskim) od dzieciństwa mieszka w Otłoczynie. Przy ojcu kolejarzu, lecz z zamiłowania stolarzu poznawał tajniki pracy przy drewnie i pod jego okiem w dzieciństwie strugał pierwsze proste zabawki. Wyuczony w zawodzie telemontera związany był zawodowo z Urzędem Telekomunikacji w Toruniu. Już wówczas każdy swój wolny czas poświęcał rzeźbieniu. Najpierw były to drewniane ptaszki i ludziki, dla których siermiężne ubrania szyła żona Barbara. W latach 70. XX w. wykonywał świeczniki ozdobione ptaszkami i aniołkami, aż wreszcie pojedyncze rzeźby figuralne. Na początku l. 80. XX w. związał się na stałe z muzeum włocławskim, gdzie znajduje się największa kolekcja jego prac. Kozłowski wychowany na Kujawach chętnie w swojej twórczości podejmuje tematy obecne w dawnej rzeźbie tego regionu. W dorobku ma wiele przedstawień Matki Boskiej Skępskiej, Chrystusa Frasobliwego, ale też Matkę Boską Markowicką, której kult przybrał na sile po koronacji w 1965 roku. Z dużym upodobaniem przedstawia w rzeźbie kujawską obrzędowość doroczną (Kwiat paproci, Sobótka na Kujawach, Gaik-maik, „Podkoziołki”) oraz struga ptaszki. W malowaniu rzeźb, od wielu lat pomaga mu żona Barbara. Edward Kozłowski jest wielokrotnym laureatem konkursów regionalnych, zwłaszcza ogłaszanych systematycznie przez muzeum w Inowrocławiu.

Prace autorstwa Edwarda Kozłowskiego

Lekcja muzealna prowadzona na ekspozycji:

1. Współczesna twórczość ludowa – tradycja i zmiany na przykładzie rzeźby i malarstwa.
2. Rzeźba sakralna w kontekście ośrodków kultowych Kujaw i ziemi dobrzyńskiej we współczesnje twórczości ludowej.
3. Brzozowski, Durkiewicz, Kozłowski. Kujawscy kontynuatorzy – twórcy i ich dzieła.

Kontakt: Krystyna Pawłowska, tel. (0-54) 232-30-01, wew. 13, Dział Oświatowy, tel. (0-54) 232-30-01, wew.15.

4. Zajęcia ludzi dawnej wsi w rzeźbie i malarstwie (dla klas młodszych)

Kontakt: Ewa Jabłońska, tel. (0-54) 232-30-01, wew. 15.

Koszt lekcji: bilet wstepu – 2 zł od osoby + lekcja muzealna – 20 zł od grupy.

Warsztaty prowadzone na ekspozycji:

– Warsztaty rzeźbiarskie z Panem Krystianem Brzozowskim

Kontakt: Ewa Jabłońska, tel. (0-54) 232-30-01, wew. 15.

Koszt warsztatów: bilet wstepu – 2 zł od osoby + warsztaty – 60 zł od grupy. (Organizatorzy zapewniają materiały i narzędzia pracy, czas – ok. 1,5 godziny)

 
 
Fot. Ewa Jabłońska

Czas trwania wystawy: 10 września 2009 r. – 17 stycznia 2010 r. w Muzeum Etnograficznym we Włocławku przy ul. Bulwary im. Marszałka J. Piłsudskiego 6.

Sponsor Muzeum